{"id":23901,"date":"2023-12-06T08:58:50","date_gmt":"2023-12-06T08:58:50","guid":{"rendered":"https:\/\/masterskills.org\/blog\/kinh-te-chien-tranh-war-economy-la-gi-dac-diem-cac-luu-y-va-vi-du.html"},"modified":"2023-12-22T09:19:42","modified_gmt":"2023-12-22T02:19:42","slug":"kinh-te-chien-tranh-war-economy-la-gi-dac-diem-cac-luu-y-va-vi-du","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/masterskills.org\/blog\/kinh-te-chien-tranh-war-economy-la-gi-dac-diem-cac-luu-y-va-vi-du.html","title":{"rendered":"Kinh t\u1ebf chi\u1ebfn tranh (War Economy) l\u00e0 g\u00ec? \u0110\u1eb7c \u0111i\u1ec3m, c\u00e1c l\u01b0u \u00fd v\u00e0 v\u00ed d\u1ee5"},"content":{"rendered":"<div class=\"vnbcbc-body vceditor-content wi-active\" data-role=\"content\">\n<figure class=\"VCSortableInPreviewMode GifPhoto\" type=\"Photo\" style=\"\">\n<div><\/div><figcaption class=\"PhotoCMS_Caption\">\n<p data-placeholder=\"[nh\u1eadp ch\u00fa th\u00edch]\">(\u1ea2nh minh h\u1ecda: Yesmagazine)<\/p>\n<\/figcaption><\/figure>\n<h2><font style=\"line-height: 22px; font-size: 22px;\" color=\"#3d85c6\">Kinh t\u1ebf chi\u1ebfn tranh<\/font><\/h2>\n<p><b>Kh\u00e1i ni\u1ec7m<\/b><\/p>\n<p><b>Kinh t\u1ebf chi\u1ebfn tranh <\/b>trong ti\u1ebfng Anh l\u00e0 <b>War Economy.<\/b><\/p>\n<p><b>Kinh t\u1ebf chi\u1ebfn tranh<\/b> l\u00e0 s\u1ef1 t\u1ed5 ch\u1ee9c c\u1ee7a n\u0103ng l\u1ef1c s\u1ea3n xu\u1ea5t v\u00e0 ph\u00e2n ph\u1ed1i c\u1ee7a m\u1ed9t qu\u1ed1c gia trong th\u1eddi gian di\u1ec5n ra xung \u0111\u1ed9t.<\/p>\n<p>M\u1ed9t n\u1ec1n kinh t\u1ebf chi\u1ebfn tranh ph\u1ea3i s\u1eafp x\u1ebfp v\u00e0 \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9nh \u0111\u00e1ng k\u1ec3 s\u1ea3n xu\u1ea5t ti\u00eau d\u00f9ng \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1p \u1ee9ng nhu c\u1ea7u s\u1ea3n xu\u1ea5t qu\u1ed1c ph\u00f2ng.<\/p>\n<p>Trong n\u1ec1n kinh t\u1ebf chi\u1ebfn tranh, ch\u00ednh ph\u1ee7 ph\u1ea3i l\u1ef1a ch\u1ecdn c\u00e1ch ph\u00e2n b\u1ed5 ngu\u1ed3n l\u1ef1c c\u1ee7a \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc m\u1ed9t c\u00e1ch c\u1ea9n th\u1eadn \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfn th\u1eafng qu\u00e2n s\u1ef1 \u0111\u1ed3ng th\u1eddi \u0111\u00e1p \u1ee9ng nhu c\u1ea7u ti\u00eau d\u00f9ng quan tr\u1ecdng trong n\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<h3><font style=\"line-height: 22px; font-size: 22px;\" color=\"#3d85c6\">\u0110\u1eb7c \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a Kinh t\u1ebf chi\u1ebfn tranh<\/font><\/h3>\n<p><b>Kinh t\u1ebf chi\u1ebfn tranh <\/b>\u0111\u1ec1 c\u1eadp \u0111\u1ebfn m\u1ed9t n\u1ec1n kinh t\u1ebf c\u1ee7a m\u1ed9t qu\u1ed1c gia c\u00f3 chi\u1ebfn tranh.<\/p>\n<p>N\u1ec1n kinh t\u1ebf chi\u1ebfn tranh \u01b0u ti\u00ean s\u1ea3n xu\u1ea5t h\u00e0ng h\u00f3a v\u00e0 d\u1ecbch v\u1ee5 h\u1ed7 tr\u1ee3 cho chi\u1ebfn tranh, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi t\u00ecm c\u00e1ch c\u1ee7ng c\u1ed1 n\u1ec1n kinh t\u1ebf n\u00f3i chung.<\/p>\n<p>Trong th\u1eddi gian x\u1ea3y ra xung \u0111\u1ed9t, ch\u00ednh ph\u1ee7 c\u00f3 th\u1ec3 \u00e1p d\u1ee5ng c\u00e1c bi\u1ec7n ph\u00e1p \u01b0u ti\u00ean chi ti\u00eau qu\u1ed1c ph\u00f2ng v\u00e0 an ninh qu\u1ed1c gia, bao g\u1ed3m c\u1ea3 th\u1ef1c hi\u1ec7n\u00a0ch\u1ebf \u0111\u1ed9 ph\u00e2n ph\u1ed1i\u00a0(Rationing) &#8211; ch\u00ednh ph\u1ee7 ki\u1ec3m so\u00e1t vi\u1ec7c ph\u00e2n ph\u1ed1i h\u00e0ng h\u00f3a v\u00e0 d\u1ecbch v\u1ee5, c\u0169ng nh\u01b0 ph\u00e2n b\u1ed5 ngu\u1ed3n l\u1ef1c.<\/p>\n<p>Trong th\u1eddi gian di\u1ec5n ra chi\u1ebfn tranh, m\u1ed7i qu\u1ed1c gia s\u1ebd c\u1ea5u h\u00ecnh l\u1ea1i n\u1ec1n kinh t\u1ebf theo m\u1ed9t c\u00e1ch kh\u00e1c nhau v\u00e0 m\u1ed9t s\u1ed1 qu\u1ed1c gia c\u00f3 th\u1ec3 \u01b0u ti\u00ean c\u00e1c h\u00ecnh th\u1ee9c chi ti\u00eau c\u1ee5 th\u1ec3 \u0111\u1eb7c th\u00f9 h\u01a1n.<\/p>\n<p><i>\u0110\u1ed1i v\u1edbi m\u1ed9t qu\u1ed1c gia \u0111ang c\u00f3 n\u1ec1n kinh t\u1ebf chi\u1ebfn tranh, ti\u1ec1n thu\u1ebf ch\u1ee7 y\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng cho qu\u1ed1c ph\u00f2ng.<\/i><\/p>\n<p>T\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 nh\u01b0 v\u1eady, n\u1ebfu \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc \u0111ang vay s\u1ed1 ti\u1ec1n l\u1edbn, nh\u1eefng kho\u1ea3n ti\u1ec1n \u0111\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ee7 y\u1ebfu h\u01b0\u1edbng t\u1edbi vi\u1ec7c duy tr\u00ec qu\u00e2n \u0111\u1ed9i v\u00e0 \u0111\u00e1p \u1ee9ng nhu c\u1ea7u an ninh qu\u1ed1c gia.<\/p>\n<p>Ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i, \u1edf c\u00e1c qu\u1ed1c gia kh\u00f4ng c\u00f3 xung \u0111\u1ed9t chi\u1ebfn tranh, doanh thu thu\u1ebf v\u00e0 ti\u1ec1n \u0111i vay s\u1ebd \u0111i tr\u1ef1c ti\u1ebfp v\u00e0o c\u01a1 s\u1edf h\u1ea1 t\u1ea7ng v\u00e0 c\u00e1c ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh trong n\u01b0\u1edbc, ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u01b0 gi\u00e1o d\u1ee5c.<\/p>\n<h3><font style=\"line-height: 22px; font-size: 22px;\" color=\"#3d85c6\">C\u00e1c l\u01b0u \u00fd \u0111\u1ed1i v\u1edbi Kinh t\u1ebf chi\u1ebfn tranh<\/font><\/h3>\n<p>N\u1ec1n <b>kinh t\u1ebf chi\u1ebfn tranh<\/b> th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng c\u1ea7n thi\u1ebft khi m\u1ed9t qu\u1ed1c gia c\u1ea3m th\u1ea5y c\u1ea7n ph\u1ea3i \u01b0u ti\u00ean cho qu\u1ed1c ph\u00f2ng h\u01a1n.<\/p>\n<p>C\u00e1c n\u1ec1n kinh t\u1ebf chi\u1ebfn tranh th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f4 t\u1ea3 c\u00f3 nhi\u1ec1u ti\u1ebfn b\u1ed9 c\u00f4ng nghi\u1ec7p, c\u00f4ng ngh\u1ec7 v\u00e0 y t\u1ebf b\u1edfi v\u00ec \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc \u0111ang trong cu\u1ed9c chi\u1ebfn tranh v\u00e0 do \u0111\u00f3 ph\u1ea3i ch\u1ecbu \u00e1p l\u1ef1c t\u1ea1o ra c\u00e1c s\u1ea3n ph\u1ea9m qu\u1ed1c ph\u00f2ng t\u1ed1t h\u01a1n v\u1edbi chi ph\u00ed r\u1ebb h\u01a1n.<\/p>\n<p>Tuy nhi\u00ean, v\u00ec l\u00ed do d\u00f3 m\u00e0 c\u00e1c qu\u1ed1c gia c\u00f3 n\u1ec1n kinh t\u1ebf chi\u1ebfn tranh c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 tr\u1ea3i qua s\u1ef1 suy gi\u1ea3m trong ph\u00e1t tri\u1ec3n v\u00e0 s\u1ea3n xu\u1ea5t trong n\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<h3><font style=\"line-height: 22px; font-size: 22px;\" color=\"#3d85c6\">V\u00ed d\u1ee5 v\u1ec1 n\u1ec1n Kinh t\u1ebf chi\u1ebfn tranh<\/font><\/h3>\n<p>C\u00e1c th\u00e0nh vi\u00ean trong c\u1ea3 hai kh\u1ed1i Tr\u1ee5c v\u00e0 kh\u1ed1i \u0110\u1ed3ng minh \u0111\u1ec1u c\u00f3 n\u1ec1n <b>kinh t\u1ebf chi\u1ebfn tranh <\/b>trong Th\u1ebf chi\u1ebfn th\u1ee9 II. C\u00e1c qu\u1ed1c gia \u0111\u00f3 l\u00e0 M\u1ef9, Nh\u1eadt B\u1ea3n v\u00e0 \u0110\u1ee9c.<\/p>\n<p>S\u1ee9c m\u1ea1nh kinh t\u1ebf c\u1ee7a M\u1ef9 l\u00e0 m\u1ed9t tr\u1ee5 c\u1ed9t quan tr\u1ecdng cho ph\u00e9p qu\u00e2n \u0110\u1ed3ng minh nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ec1n v\u00e0 thi\u1ebft b\u1ecb c\u1ea7n thi\u1ebft \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh b\u1ea1i c\u00e1c th\u1ebf l\u1ef1c c\u1ee7a phe Tr\u1ee5c.<\/p>\n<p>Ch\u00ednh ph\u1ee7 M\u1ef9 chuy\u1ec3n sang n\u1ec1n kinh t\u1ebf chi\u1ebfn tranh sau cu\u1ed9c t\u1ea5n c\u00f4ng c\u1ee7a Nh\u1eadt B\u1ea3n v\u00e0o Tr\u00e2n Ch\u00e2u C\u1ea3ng, t\u0103ng thu\u1ebf v\u00e0 ph\u00e1t h\u00e0nh tr\u00e1i phi\u1ebfu chi\u1ebfn tranh \u0111\u1ec3 t\u00e0i tr\u1ee3 cho chi\u1ebfn tranh.<\/p>\n<p>H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng s\u1ea3n xu\u1ea5t chi\u1ebfn tranh (WPB) \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh l\u1eadp \u0111\u1ec3 ph\u00e2n b\u1ed5 ngu\u1ed3n l\u1ef1c cho c\u00e1c n\u1ed7 l\u1ef1c chi\u1ebfn tranh, bao g\u1ed3m \u0111\u1ed3ng, cao su v\u00e0 d\u1ea7u; trao h\u1ee3p \u0111\u1ed3ng qu\u1ed1c ph\u00f2ng cho c\u00e1c doanh nghi\u1ec7p quan t\u00e2m, v\u00e0 khuy\u1ebfn kh\u00edch s\u1ea3n xu\u1ea5t qu\u00e2n s\u1ef1 gi\u1eefa c\u00e1c ch\u1ee7 doanh nghi\u1ec7p.<\/p>\n<p>N\u1ed5i ti\u1ebfng nh\u1ea5t l\u00e0 ph\u1ee5 n\u1eef tr\u00ean kh\u1eafp n\u01b0\u1edbc M\u1ef9 \u0111\u00e3 tham gia v\u00e0o n\u1ec1n kinh t\u1ebf chi\u1ebfn tranh b\u1eb1ng c\u00e1c c\u00f4ng vi\u1ec7c s\u1ea3n xu\u1ea5t qu\u00e2n s\u1ef1 v\u00e0 c\u00e1c v\u1ecb tr\u00ed kh\u00e1c tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y do \u0111\u00e0n \u00f4ng \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi trong s\u1ed1 h\u1ecd \u0111\u00e3 gia nh\u1eadp qu\u00e2n \u0111\u1ed9i.<\/p>\n<p>B\u1edfi v\u00ec chi\u1ebfn tranh \u0111\u00f4i khi c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng th\u00fac \u0111\u1ea9y ti\u1ebfn b\u1ed9 c\u00f4ng ngh\u1ec7 v\u00e0 y t\u1ebf, n\u1ec1n kinh t\u1ebf c\u1ee7a m\u1ed9t qu\u1ed1c gia c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee7ng c\u1ed1 m\u1ea1nh m\u1ebd sau chi\u1ebfn tranh, nh\u01b0 tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p c\u1ee7a M\u1ef9 sau c\u1ea3 Th\u1ebf chi\u1ebfn I v\u00e0 Th\u1ebf chi\u1ebfn II.<\/p>\n<p>Tuy nhi\u00ean, m\u1ed9t s\u1ed1 nh\u00e0 kinh t\u1ebf l\u1eadp lu\u1eadn r\u1eb1ng b\u1ea3n ch\u1ea5t l\u00e3ng ph\u00ed c\u1ee7a chi ti\u00eau qu\u00e2n s\u1ef1 cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u1ea3n tr\u1edf ti\u1ebfn b\u1ed9 c\u00f4ng ngh\u1ec7 v\u00e0 kinh t\u1ebf.<\/p>\n<p>(Theo <i>Investopedia<\/i>)<\/p>\n<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<div class=\"vnbcbc-sapo\" data-role=\"sapo\">\n                            Kinh t\u1ebf chi\u1ebfn tranh (ti\u1ebfng Anh: War Economy) l\u00e0 s\u1ef1 t\u1ed5 ch\u1ee9c c\u1ee7a n\u0103ng l\u1ef1c s\u1ea3n xu\u1ea5t v\u00e0 ph\u00e2n ph\u1ed1i c\u1ee7a m\u1ed9t qu\u1ed1c gia trong th\u1eddi gian di\u1ec5n ra xung \u0111\u1ed9t.\n                        <\/div>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[414],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/masterskills.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23901"}],"collection":[{"href":"https:\/\/masterskills.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/masterskills.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/masterskills.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/masterskills.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=23901"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/masterskills.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23901\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/masterskills.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=23901"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/masterskills.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=23901"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/masterskills.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=23901"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}