{"id":25740,"date":"2023-12-07T01:45:12","date_gmt":"2023-12-07T01:45:12","guid":{"rendered":"https:\/\/masterskills.org\/blog\/tri-khon-cua-dam-dong-wisdom-of-crowds-trong-kinh-te-hoc-hanh-vi-la-gi.html"},"modified":"2023-12-22T10:46:54","modified_gmt":"2023-12-22T03:46:54","slug":"tri-khon-cua-dam-dong-wisdom-of-crowds-trong-kinh-te-hoc-hanh-vi-la-gi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/masterskills.org\/blog\/tri-khon-cua-dam-dong-wisdom-of-crowds-trong-kinh-te-hoc-hanh-vi-la-gi.html","title":{"rendered":"Tr\u00ed kh\u00f4n c\u1ee7a \u0111\u00e1m \u0111\u00f4ng (Wisdom of Crowds) trong kinh t\u1ebf h\u1ecdc h\u00e0nh vi l\u00e0 g\u00ec?"},"content":{"rendered":"<div class=\"vnbcbc-body vceditor-content wi-active\" data-role=\"content\">\n<div class=\"VCSortableInPreviewMode\" type=\"Photo\" style=\"\">\n<div><\/div>\n<div class=\"PhotoCMS_Caption\">\n<p>H\u00ecnh minh h\u1ecda (Ngu\u1ed3n: jonathan-quek.com)<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<h2><font style=\"line-height: 22px; font-size: 22px;\" color=\"#3d85c6\">Tr\u00ed kh\u00f4n c\u1ee7a \u0111\u00e1m \u0111\u00f4ng (Wisdom of Crowds)<\/font><\/h2>\n<p><b>Kh\u00e1i ni\u1ec7m<\/b><\/p>\n<p><b>Tr\u00ed kh\u00f4n c\u1ee7a \u0111\u00e1m \u0111\u00f4ng<\/b> trong ti\u1ebfng Anh l\u00e0 <b>Wisdom of Crowds.<\/b><\/p>\n<p><i>Tr\u00ed kh\u00f4n c\u1ee7a \u0111\u00e1m \u0111\u00f4ng<\/i>\u00a0l\u00e0 m\u1ed9t \u00fd t\u01b0\u1edfng cho r\u1eb1ng m\u1ed9t nh\u00f3m l\u1edbn n\u00f3i chung th\u00f4ng minh h\u01a1n m\u1ed9t chuy\u00ean gia \u0111\u01a1n l\u1ebb khi \u0111\u1ec1 c\u1eadp \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c gi\u1ea3i quy\u1ebft v\u1ea5n \u0111\u1ec1, ra quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh, \u0111\u1ed5i m\u1edbi v\u00e0 d\u1ef1 \u0111o\u00e1n.<\/p>\n<p>Kh\u00e1i ni\u1ec7m <i>&#8220;Tr\u00ed kh\u00f4n c\u1ee7a \u0111\u00e1m \u0111\u00f4ng&#8221;<\/i>\u00a0\u0111\u01b0\u1ee3c James Surowiecki ph\u1ed5 bi\u1ebfn trong cu\u1ed1n s\u00e1ch c\u1ee7a m\u00ecnh n\u0103m 2004 &#8220;The Wisdom of Crowds&#8221;, cho th\u1ea5y c\u00e1ch c\u00e1c nh\u00f3m l\u1edbn \u0111\u01b0a ra quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh v\u01b0\u1ee3t tr\u1ed9i c\u1ee7a m\u00ecnh trong v\u0103n h\u00f3a \u0111\u1ea1i ch\u00fang, t\u00e2m l\u00ed h\u1ecdc, sinh h\u1ecdc, kinh t\u1ebf h\u1ecdc h\u00e0nh vi v\u00e0 c\u00e1c l\u0129nh v\u1ef1c kh\u00e1c.<\/p>\n<p>\u00dd t\u01b0\u1edfng v\u1ec1 <i>tr\u00ed kh\u00f4n c\u1ee7a \u0111\u00e1m \u0111\u00f4ng<\/i> c\u00f3 th\u1ec3 b\u1eaft ngu\u1ed3n t\u1eeb l\u00ed thuy\u1ebft ph\u00e1n quy\u1ebft t\u1eadp th\u1ec3 c\u1ee7a Aristotle nh\u01b0 \u0111\u00e3 tr\u00ecnh b\u00e0y trong t\u00e1c ph\u1ea9m &#8220;Ch\u00ednh tr\u1ecb lu\u1eadn&#8221; c\u1ee7a \u00f4ng. \u00d4ng \u0111\u00e3 s\u1eed d\u1ee5ng m\u1ed9t\u00a0v\u00ed d\u1ee5 v\u1ec1 b\u1eefa \u0103n t\u1ed1i potluck, r\u1eb1ng m\u1ed9t nh\u00f3m c\u00e1c c\u00e1 nh\u00e2n k\u1ebft h\u1ee3p l\u1ea1i v\u1edbi nhau s\u1ebd t\u1ea1o ra m\u1ed9t b\u1eefa ti\u1ec7c vui v\u1ebb cho c\u1ea3 nh\u00f3m h\u01a1n l\u00e0 ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t c\u00e1 nh\u00e2n l\u00e0m.<\/p>\n<h3><b><font style=\"line-height: 22px; font-size: 22px;\" color=\"#3d85c6\">Tr\u00ed kh\u00f4n c\u1ee7a \u0111\u00e1m \u0111\u00f4ng trong th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng t\u00e0i ch\u00ednh<\/font><\/b><\/h3>\n<p><i>Tr\u00ed kh\u00f4n c\u1ee7a \u0111\u00e1m \u0111\u00f4ng<\/i> c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 gi\u00fap gi\u1ea3i th\u00edch th\u1ee9 g\u00ec t\u1ea1o n\u00ean th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng. N\u1ebfu nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tham gia th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng \u0111a d\u1ea1ng v\u00e0 thi\u1ebfu c\u00e1c \u0111\u1ed9ng c\u01a1 th\u00ec th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng s\u1ebd kh\u00f4ng hi\u1ec7u qu\u1ea3 v\u00e0 gi\u00e1 c\u1ee7a m\u1ed9t m\u1eb7t h\u00e0ng s\u1ebd m\u1ea5t gi\u00e1 tr\u1ecb c\u1ee7a n\u00f3.<\/p>\n<p>Trong m\u1ed9t b\u00e0i b\u00e1o c\u1ee7a t\u1edd Bloomberg View n\u0103m 2015, nh\u00e0 qu\u1ea3n l\u00ed t\u00e0i s\u1ea3n v\u00e0 ch\u1ee7 m\u1ee5c Barry Ritholtz \u0111\u00e3 l\u1eadp lu\u1eadn r\u1eb1ng d\u1ef1 \u0111o\u00e1n v\u00e0 th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng t\u01b0\u01a1ng lai (kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng h\u00e0ng h\u00f3a v\u00e0 d\u1ecbch v\u1ee5) thi\u1ebfu<b style=\"\"> tr\u00ed kh\u00f4n c\u1ee7a \u0111\u00e1m \u0111\u00f4ng<\/b> v\u00ec h\u1ecd kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed9t l\u01b0\u1ee3ng l\u1edbn hay \u0111a d\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi tham gia.<\/p>\n<p>\u00d4ng ch\u1ec9 ra r\u1eb1ng c\u00e1c th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng d\u1ef1 b\u00e1o \u0111\u00e3 th\u1ea5t b\u1ea1i m\u1ed9t c\u00e1ch ngo\u1ea1n m\u1ee5c khi c\u1ed1 g\u1eafng d\u1ef1 \u0111o\u00e1n k\u1ebft qu\u1ea3 c\u1ee7a c\u00e1c s\u1ef1 ki\u1ec7n nh\u01b0 cu\u1ed9c tr\u01b0ng c\u1ea7u d\u00e2n \u00fd \u1edf Hy L\u1ea1p, th\u1eed th\u00e1ch Michael Jackson v\u00e0 Cu\u1ed9c b\u1ea7u c\u1eed s\u01a1 b\u1ed9 t\u1ea1i bang Iowa 2004. C\u00e1c c\u00e1 nh\u00e2n c\u1ed1 g\u1eafng d\u1ef1 \u0111o\u00e1n k\u1ebft qu\u1ea3 c\u1ee7a nh\u1eefng s\u1ef1 ki\u1ec7n n\u00e0y ch\u1ec9 \u0111\u01a1n gi\u1ea3n l\u00e0 d\u1ef1a tr\u00ean d\u1eef li\u1ec7u b\u1ecf phi\u1ebfu c\u00f4ng khai v\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 b\u1ea5t k\u00ec hi\u1ec3u bi\u1ebft c\u00e1 nh\u00e2n hay t\u1eadp th\u1ec3 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t n\u00e0o.<\/p>\n<p>M\u1eb7c d\u00f9 c\u00f3 \u00fd ki\u1ebfn cho r\u1eb1ng nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi th\u00f4ng minh h\u01a1n \u00edt ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0ng \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00fac n\u00e0o c\u0169ng \u0111\u00fang, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t khi c\u00e1c th\u00e0nh vi\u00ean c\u1ee7a \u0111\u00e1m \u0111\u00f4ng nh\u1eadn th\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0 b\u1ecb \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng b\u1edfi c\u00e1c \u00fd t\u01b0\u1edfng kh\u00e1c nhau. Suy ngh\u0129 \u0111\u1ed3ng thu\u1eadn gi\u1eefa m\u1ed9t nh\u00f3m ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng ph\u00e1n quy\u1ebft k\u00e9m c\u00f3 th\u1ec3 d\u1eabn \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c ra quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh nh\u00f3m k\u00e9m; y\u1ebfu t\u1ed1 n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng nguy\u00ean nh\u00e2n d\u1eabn \u0111\u1ebfn cu\u1ed9c kh\u1ee7ng ho\u1ea3ng t\u00e0i ch\u00ednh n\u0103m 2008.<\/p>\n<p>N\u00f3 c\u0169ng gi\u1ea3i th\u00edch t\u1ea1i sao c\u00e1c n\u1ec1n d\u00e2n ch\u1ee7 \u0111\u00f4i khi b\u1ea7u ra c\u00e1c v\u1ecb l\u00e3nh \u0111\u1ea1o kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 ti\u00eau chu\u1ea9n. N\u00f3i c\u00e1ch kh\u00e1c, nh\u01b0 l\u1eddi gi\u1ea3i th\u00edch c\u1ee7a nh\u00e0 v\u0103n khoa h\u1ecdc ng\u01b0\u1eddi Anh Philip Ball trong m\u1ed9t b\u00e0i vi\u1ebft n\u0103m 2014 \u0111\u00e0i BBC: v\u1ea5n \u0111\u1ec1 l\u00e0 ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi trong \u0111\u00e1m \u0111\u00f4ng.<\/p>\n<p><i>(T\u00e0i li\u1ec7u tham kh\u1ea3o: investopedia.com)<\/i><\/p>\n<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<div class=\"vnbcbc-sapo\" data-role=\"sapo\">\n                            Tr\u00ed kh\u00f4n c\u1ee7a \u0111\u00e1m \u0111\u00f4ng (ti\u1ebfng Anh: Wisdom of Crowds) l\u00e0 m\u1ed9t \u00fd t\u01b0\u1edfng cho r\u1eb1ng m\u1ed9t nh\u00f3m l\u1edbn n\u00f3i chung th\u00f4ng minh h\u01a1n m\u1ed9t chuy\u00ean gia \u0111\u01a1n l\u1ebb khi \u0111\u1ec1 c\u1eadp \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c gi\u1ea3i quy\u1ebft v\u1ea5n \u0111\u1ec1, ra quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh, \u0111\u1ed5i m\u1edbi v\u00e0 d\u1ef1 \u0111o\u00e1n.\n                        <\/div>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[414],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/masterskills.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25740"}],"collection":[{"href":"https:\/\/masterskills.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/masterskills.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/masterskills.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/masterskills.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=25740"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/masterskills.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25740\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/masterskills.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=25740"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/masterskills.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=25740"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/masterskills.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=25740"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}