{"id":31950,"date":"2023-12-07T13:00:11","date_gmt":"2023-12-07T13:00:11","guid":{"rendered":"https:\/\/masterskills.org\/blog\/dam-pha-lagoon-la-gi-vai-tro-kinh-te-cua-dam-pha.html"},"modified":"2023-12-23T09:40:23","modified_gmt":"2023-12-23T02:40:23","slug":"dam-pha-lagoon-la-gi-vai-tro-kinh-te-cua-dam-pha","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/masterskills.org\/blog\/dam-pha-lagoon-la-gi-vai-tro-kinh-te-cua-dam-pha.html","title":{"rendered":"\u0110\u1ea7m ph\u00e1 (Lagoon) l\u00e0 g\u00ec? Vai tr\u00f2 kinh t\u1ebf c\u1ee7a \u0111\u1ea7m ph\u00e1"},"content":{"rendered":"<div class=\"vnbcbc-body vceditor-content wi-active\" data-role=\"content\">\n<figure class=\"VCSortableInPreviewMode\" type=\"Photo\" style=\"\">\n<div><\/div><figcaption class=\"PhotoCMS_Caption\">\n<p data-placeholder=\"[nh\u1eadp ch\u00fa th\u00edch]\">\u0110\u1ea7m ph\u00e1 (Lagoon) (\u1ea2nh: nusapenida)<\/p>\n<\/figcaption><\/figure>\n<h3><font style=\"line-height: 22px; font-size: 22px;\" color=\"#3d85c6\">\u0110\u1ea7m ph\u00e1 (Lagoon)<\/font><\/h3>\n<p><b>\u0110\u1ea7m ph\u00e1<\/b> &#8211; danh t\u1eeb, trong ti\u1ebfng Anh \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi\u00a0<b>Lagoon<\/b>.<\/p>\n<p><i>\u0110\u1ea7m ph\u00e1 <\/i>l\u00e0 lo\u1ea1i h\u00ecnh thu\u1ef7 v\u1ef1c ven bi\u1ec3n n\u01b0\u1edbc l\u1ee3, m\u1eb7n ho\u1eb7c si\u00eau m\u1eb7n, \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u0103n c\u00e1ch v\u1edbi bi\u1ec3n b\u1edfi m\u1ed9t \u0111\u00ea c\u00e1t v\u00e0 c\u00f3 c\u1eeda th\u00f4ng v\u1edbi bi\u1ec3n ph\u00eda ngo\u00e0i. C\u1eeda c\u00f3 th\u1ec3 m\u1edf th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean ho\u1eb7c \u0111\u1ecbnh k\u00ec v\u1ec1 m\u00f9a m\u01b0a, th\u1eadm ch\u00ed b\u1ecb \u0111\u00f3ng k\u00edn, nh\u01b0ng v\u1eabn trao \u0111\u1ed5i v\u1edbi b\u00ean ngo\u00e0i nh\u1edd th\u1ea9m th\u1ea5u hay ch\u1ea3y th\u1ea5m qua \u0111\u00ea c\u00e1t ch\u1eafn. (Theo <i>Encyclopaedia Britannica<\/i>)<\/p>\n<p>\u0110\u1ea7m ph\u00e1 \u1edf Vi\u1ec7t Nam chi\u1ebfm kho\u1ea3ng 21% chi\u1ec1u d\u00e0i \u0111\u01b0\u1eddng b\u1edd bi\u1ec3n, g\u1ed3m 12 \u0111\u1ea7m ph\u00e1 l\u1edbn nh\u1ecf ph\u00e2n b\u1ed1 ch\u1ee7 y\u1ebfu \u1edf mi\u1ec1n Trung \u2013 Nam Trung B\u1ed9, t\u1ed5ng di\u1ec7n t\u00edch kho\u1ea3ng 457,8km2 , trong \u0111\u00f3 h\u1ec7 \u0111\u1ea7m ph\u00e1 Tam Giang &#8211; C\u1ea7u Hai (68 km2 ) l\u00e0 l\u1edbn nh\u1ea5t, sau c\u00e1c \u0111\u1ea7m ph\u00e1 Mard (200km2 ) v\u00e0 Santo Domingo (Dominica) (100km2 ). Trong khu v\u1ef1c ch\u00e2u \u00c1, c\u00f3 th\u1ec3 k\u1ec3 \u0111\u1ebfn c\u00e1c \u0111\u1ea7m ph\u00e1 Talesap (Th\u00e1i Lan) v\u00e0 Chilka (\u1ea4n \u0110\u1ed9).<\/p>\n<p><b>\u0110\u1eb7c \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a \u0111\u1ea7m ph\u00e1<\/b><\/p>\n<p>\u0110\u1ea7m ph\u00e1 l\u00e0 c\u00f3 kh\u1ed1i n\u01b0\u1edbc b\u1ecb ng\u0103n c\u00e1ch v\u1edbi bi\u1ec3n ngo\u00e0i b\u1edfi \u0111\u01b0\u1eddng b\u1edd, tuy v\u1eabn c\u00f3 c\u1eeda th\u00f4ng song v\u1eabn c\u00f3 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng l\u1edbn c\u1ee7a s\u00f4ng, v\u00ec v\u1eady, n\u01b0\u1edbc n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea7m ph\u00e1 th\u01b0\u1eddng l\u00e0 n\u01b0\u1edbc l\u1ee3, do c\u00f3 d\u00f2ng n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng t\u1eeb b\u1edd \u0111\u1ed5 v\u00e0o.\u00a0<\/p>\n<p>Tr\u1ea7m t\u00edch s\u00f4ng, n\u01b0\u1edbc ng\u1ecdt \u00edt. N\u01b0\u1edbc s\u00f4ng, c\u1eeda v\u00e0o b\u1ecb ch\u1eafn, thu\u1ef7 tri\u1ec1u h\u1ea1n ch\u1ebf. Theo h\u00ecnh th\u00e1i \u0111\u1ed9ng l\u1ef1c c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00e2n chia \u0111\u1ea7m ph\u00e1 ven b\u1edd \u0111\u1ea1i d\u01b0\u01a1ng th\u1ebf gi\u1edbi th\u00e0nh 4 ki\u1ec3u: \u0110\u1ea7m ph\u00e1 c\u1eeda s\u00f4ng (Estuarine lagoon), \u0111\u1ea7m ph\u00e1 h\u1edf (opening lagoon), \u0111\u1ea7m ph\u00e1 k\u00edn t\u1eebng ph\u1ea7n (partly closed) v\u00e0 \u0111\u1ea7m ph\u00e1 k\u00edn (closed lagoon). (Theo\u00a0<i>Vi\u1ec7n khoa h\u1ecdc v\u00e0 c\u00f4ng ngh\u1ec7 Vi\u1ec7t Nam<\/i>)<\/p>\n<p><b><span style=\"color: rgb(61, 133, 198);\">Vai tr\u00f2 c\u1ee7a \u0111\u1ea7m ph\u00e1 \u0111\u1ed1i v\u1edbi kinh t\u1ebf &#8211; x\u00e3 h\u1ed9i<\/span><br \/><\/b><\/p>\n<p>V\u1edbi t\u00e0i nguy\u00ean thi\u00ean nhi\u00ean phong ph\u00fa v\u00e0 \u0111a d\u1ea1ng, \u0111\u1ea7m ph\u00e1 cung c\u1ea5p cho con ng\u01b0\u1eddi nhi\u1ec1u lo\u1ea1i s\u1ea3n v\u1eadt v\u00e0 t\u1ea1o \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n ph\u00e1t tri\u1ec3n th\u1ee7y s\u1ea3n, n\u00f4ng nghi\u1ec7p, giao th\u00f4ng, du l\u1ecbch, v\u00e0 h\u00ecnh th\u00e0nh &#8220;kinh t\u1ebf \u0111\u1ea7m ph\u00e1&#8221; v\u1edbi nh\u1eefng t\u00ednh ch\u1ea5t \u0111\u1eb7c th\u00f9, c\u01a1 c\u1ea5u li\u00ean ng\u00e0nh v\u00e0 t\u00ednh ho\u00e0n ch\u1ec9nh c\u1ee7a m\u00ecnh.<\/p>\n<p>C\u0169ng ch\u00ednh v\u00ec v\u1eady, ch\u1ee7 y\u1ebfu theo h\u01b0\u1edbng thu\u1eadn, v\u00f9ng \u0111\u1ea7m ph\u00e1 c\u00f3 vai tr\u00f2 c\u1ef1c k\u00ec to l\u1edbn \u0111\u1ed1i v\u1edbi ph\u00e1t tri\u1ec3n d\u00e2n sinh, kinh t\u1ebf khu v\u1ef1c. M\u1ed9t b\u1ee9c tranh d\u00e2n sinh, kinh t\u1ebf s\u1ebd ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00e1c n\u1ebfu kh\u00f4ng t\u1ed3n t\u1ea1i v\u00f9ng \u0111\u1ea5t ng\u1eadp n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea7m ph\u00e1.\u00a0<\/p>\n<p>Vai tr\u00f2 to l\u1edbn c\u1ee7a \u0111\u1ea7m ph\u00e1 \u0111\u00e3 h\u00ecnh th\u00e0nh n\u00ean kh\u00e1i ni\u1ec7m &#8220;c\u01b0 d\u00e2n \u0111\u1ea7m ph\u00e1&#8221;, t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 nh\u01b0 &#8220;c\u01b0 d\u00e2n \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng&#8221; hay &#8220;c\u01b0 d\u00e2n mi\u1ec1n n\u00fai&#8221;. C\u01b0 d\u00e2n \u0111\u1ea7m ph\u00e1 c\u00f3 nhi\u1ec1u n\u00e9t ri\u00eang, \u0111\u1ed9c \u0111\u00e1o v\u1ec1 t\u1eadp qu\u00e1n sinh ho\u1ea1t, ph\u01b0\u01a1ng th\u1ee9c v\u00e0 ng\u01b0 c\u1ee5 \u0111\u00e1nh b\u1eaft th\u1ee7y s\u1ea3n, l\u1ec5 h\u1ed9i&#8230;\u00a0<\/p>\n<p>C\u0169ng t\u1eeb v\u00f9ng <b>\u0111\u1ea7m ph\u00e1<\/b> n\u00e0y \u0111\u00e3 h\u00ecnh th\u00e0nh &#8220;kinh t\u1ebf \u0111\u1ea7m ph\u00e1&#8221; tr\u1ef1c ti\u1ebfp li\u00ean quan \u0111\u1ebfn cu\u1ed9c s\u1ed1ng c\u1ee7a h\u00e0ng v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n, c\u00f3 quan h\u1ec7 v\u1edbi l\u0129nh v\u1ef1c n\u00f4ng nghi\u1ec7p, th\u1ee7y s\u1ea3n, th\u1ee7y l\u1ee3i, giao th\u00f4ng, l\u00e2m nghi\u1ec7p c\u1ee7a c\u1ea3 m\u1ed9t khu v\u1ef1c. (Theo <i>Khoa Th\u1ee7y s\u1ea3n, \u0110\u1ea1i h\u1ecdc N\u00f4ng l\u00e2m TP HCM<\/i>)<\/p>\n<p><\/p>\n<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<div class=\"vnbcbc-sapo\" data-role=\"sapo\">\n                            \u0110\u1ea7m ph\u00e1 (ti\u1ebfng Anh: Lagoon) l\u00e0 lo\u1ea1i h\u00ecnh thu\u1ef7 v\u1ef1c ven b\u1edd ph\u1ed5 bi\u1ebfn tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi, chi\u1ebfm kho\u1ea3ng 15% di\u1ec7n t\u00edch b\u1edd \u0111\u1ea1i d\u01b0\u01a1ng th\u1ebf gi\u1edbi.\n                        <\/div>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[418],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/masterskills.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31950"}],"collection":[{"href":"https:\/\/masterskills.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/masterskills.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/masterskills.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/masterskills.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=31950"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/masterskills.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31950\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/masterskills.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=31950"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/masterskills.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=31950"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/masterskills.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=31950"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}