Phương tiện truyền thông đại chúng không tồn tại cho một mục đích duy nhất. Với sự phát triển của xã hội, ngày càng nhiều công dụng của truyền thông được phát triển. Đồng thời, truyền thông còn ảnh hưởng sâu sắc đến cuộc sống của chúng ta.
Vậy chức năng của truyền thông trong thời đại số là gì? Chúng có những ảnh hưởng nào đến hành vi, suy nghĩ và lối sống của chúng ta? Hãy cùng Masterskills tìm hiểu về vấn đề thú vị này qua bài viết dưới đây.
Sơ lược về truyền thông trong thời đại số
Trước khi tìm hiểu về chức năng của truyền thông, bạn cần hiểu đại khái niệm cơ bản của nó.
Truyền thông có thể được định nghĩa là quá trình tạo, gửi, nhận và phân tích thông điệp đến nhiều đối tượng. Quá trình này được thực hiện thông qua các phương tiện truyền thông, bằng lời nói, văn bản hoặc hình ảnh. Truyền thông còn là một khái niệm mở rộng. Nó không chỉ xem xét cách thức và lý do tạo ra một thông điệp, mà còn xem xét phương tiện truyền tải.
Các phương tiện này có phạm vi rộng, bao gồm báo in, phương tiện kỹ thuật số và Internet, phương tiện truyền thông xã hội, đài phát thanh và truyền hình. Truyền thông có bản chất là đa lĩnh vực. Nó bao gồm các yếu tố của các lĩnh vực liên quan như truyền thông chiến lược, truyền thông sức khỏe, truyền thông chính trị, truyền thông tiếp thị tích hợp, báo chí, v.v. Nhân viên truyền thông hay người trong ngành cần nắm được cách thức truyền thông qua các kênh để đa dạng hoá cách thức truyền tải nội thông điệp.
Tầm quan trọng của truyền thông trong kỷ nguyên công nghệ
Vậy các chức năng của truyền thông có tầm quan trọng như thế nào?
Thông thường, việc truyền tải thông điệp đến nhiều người nhận cùng một lúc được gọi là truyền thông. Nhưng theo nghĩa đầy đủ, truyền thông đại chúng có thể được hiểu là quá trình lưu chuyển thông tin rộng rãi trong các khu vực và trên toàn cầu.
Thông qua truyền thông, thông tin có thể được truyền nhanh chóng đến nhiều người. Kể cả những người ở xa các nguồn thông tin. Trong kỷ nguyên hiện đại này, truyền thông đại chúng đang được sử dụng để phân tán thông tin với tốc độ nhanh. Thường là về chính trị và các chủ đề quan trọng khác.
Các chức năng chính của truyền thông
Các chức năng chính của truyền thông bao gồm trách nhiệm trong việc thúc đẩy dân chủ, đa nguyên và hòa hợp cộng đồng. Chi tiết về các chức năng được Masterskills tổng hợp và liệt kê ở dưới đây:
Chức năng truyền đạt thông tin và giáo dục
Một trong những chức năng cơ bản của truyền thông chính là truyền đạt thông tin và giáo dục. Các phương tiện truyền thông mang rất nhiều thông tin cần thiết cho cuộc sống hàng ngày của chúng ta. Kết quả thể thao, dự báo thời tiết, thông tin thời sự, quy định giao thông, cảnh báo, biện pháp phòng ngừa, chính sách của chính phủ, v.v. là những gì chúng ta nhận được từ các phương tiện thông tin đại chúng.
Tin tức là cốt lõi của chức năng thông tin của truyền thông. Các phương tiện truyền thông tốt cố gắng đưa thông tin chính xác, khách quan và đầy đủ. Họ hiểu rõ các báo cáo sai lệch hoặc không đầy đủ sẽ khiến khán giả tránh xa phương tiện truyền thông.
Giáo dục là thông tin được tổ chức một cách có hệ thống với các mục tiêu được xác định trước. Trường học là nguồn chính của giáo dục trong xã hội ngày nay. Sau khi hoàn thành chương trình giáo dục chính thức, các thành viên trong xã hội sẽ phụ thuộc vào các phương tiện truyền thông để được giáo dục suốt đời.
Truyền thông cung cấp cho xã hội những nội dung giáo dục cập nhật về nhiều chủ đề với chi phí thấp nhất. Các nội dung dựa trên tin tức như báo cáo, tính năng, ảnh, phim hoạt hình và bài xã luận cũng như nội dung phi báo như quảng cáo giúp mọi người biết về các xu hướng mới nhất trong môi trường xung quanh họ.
Các phương tiện thông tin đại chúng cũng hỗ trợ hệ thống giáo dục cơ sở. Điều này được thực hiện bằng cách công khai thông tin về các chương trình giáo dục, xuất bản các bổ sung giáo dục đặc biệt, và truyền cảm hứng cho xã hội tiếp thu giáo dục đại học.
Chức năng giám sát và xã hội hoá
Một chức năng cơ bản khác của truyền thông chính là giám sát và xã hội hoá. Sự giám sát này giúp nâng cao nhận thức thông qua thông tin được truyền tải đến mọi người suốt ngày đêm. Xã hội phụ thuộc vào truyền thông đại chúng để biết về những gì đang diễn ra trong và xung quanh cuộc sống của họ thông qua các kênh tin tức và internet. Họ muốn cập nhật các xu hướng liên tục về chính trị, mạng xã hội, lối sống hoặc đơn giản hơn là điều kiện thời tiết trong ngày.
Biết những gì xung quanh mọi người mang lại cho ta cảm giác thoải mái. Những thông tin này được truyền tải đến con người thông qua điện thoại thông minh, truyền hình và đài phát thanh.
Các tin tức hữu ích có thể giúp mọi người cập nhật tốt hơn về tình hình xã hội.
Các phương tiện truyền thông đại chúng có chức năng là cơ quan thực hiện xã hội hóa. Xã hội hóa có nghĩa là trao quyền cho mọi người tiếp thu các chuẩn mực và kinh nghiệm nhằm duy trì sự đồng thuận văn hóa và hòa hợp cộng đồng. Thông qua các phương tiện truyền thông, chúng ta biết được các chuẩn mực văn hóa và xã hội của các nhóm khác nhau trong xã hội.
Trên cơ sở thông tin này, các cá nhân tôn vinh người khác và hành xử theo các giá trị chung. Từ đó, góp phần tạo ra một xã hội văn minh, đa dạng và có tính hội nhập.
Chức năng liên kết
Truyền thông, đặc biệt là các phương tiện thông tin đại chúng, giúp gắn kết mọi người lại với nhau. Từ đó dẫn đến chức năng gắn kết giữa công chúng và các phương tiện truyền thông. Nó giúp những người cùng loại kết nối tốt hơn và đón nhận những sự khác biệt.
Hơn nữa, nó giúp con người tiếp xúc với tất cả các loại người xung quanh. Từ đó, cho phép một người có thể nhìn nhận vấn đề từ quan điểm của người khác. Một ví dụ điển hình cho chức năng này là những người có cùng sở thích thường tạo một diễn đàn để tập hợp và giúp đỡ lẫn nhau.
Chức năng truyền tải văn hoá
Các phương tiện thông tin đại chúng là cầu nối giữa quá khứ và hiện tại. Chúng ghi nhận và báo cáo những công việc hàng ngày. Thứ sẽ trở thành lịch sử của ngày mai. Những ghi chép quý giá về lịch sử hiện đại thuộc về những tờ báo lâu đời. Chúng ta lấy truyền thống văn hóa của mình từ lịch sử và tuân theo những gì tốt nhất trong số đó.
Để đảm bảo cho nền văn hóa của chúng ta luôn được truyền thụ, phương tiện truyền thông đóng một vai trò quan trọng. Nó tập trung vào các khía cạnh chân thực của văn hóa và chỉ ra các xu hướng không mong muốn.
Tất cả chúng ta đều thấm nhuần những xu hướng mới từ các bộ phim, tạp chí thời trang và các chương trình truyền hình. Nói tóm lại, truyền thông làm phong phú nền văn hóa của chúng ta theo hai cách:
- Lưu trữ, truyền tải văn hóa và di sản từ thế hệ này sang thế hệ khác.
- Giới thiệu và truyền bá các giá trị văn hóa đến nhiều thành phần khác nhau của xã hội.
Chức năng diễn giải thông tin
Phương tiện truyền thông cung cấp cho chúng ta các dữ kiện và dữ liệu liên quan. Chúng cũng cung cấp thông tin cụ thể về một vấn đề nhất định, diễn giải cho công chúng về tầm quan trọng của nó và cảnh báo họ.
Phương tiện truyền thông thường giải thích thông điệp cho khán giả hoặc người xem theo nhiều cách khác nhau. Dù là cách nào, chúng đều phải đảm bảo tính đạo đức của thông tin. Các phương tiện truyền thông sử dụng các diễn giải khách quan để mô tả ý kiến của họ. Tuy nhiên, các cách hiểu này có thể khác nhau tùy vào nhận thức của từng cá nhân.
Chức năng chính trị và ảnh hưởng xã hội
Nếu bạn phân tích các phương tiện truyền thông đại chúng, dù là truyền hình hay báo chí, thì hầu hết nội dung của chúng, đặc biệt là tin tức, đều tập trung vào chính trị trong xã hội của chúng ta. Chúng ta có thể dễ dàng thấy các nhà lãnh đạo chỉ trích các quan chức tham ô, làm việc thiếu hiệu quả trên sóng truyền hình.
Tương tự như vậy, các nhà báo cũng vạch trần tham nhũng, đưa ra các diễn biến, và lên án hoặc ca ngợi các hoạt động chính trị có xét tính cộng đồng. Trên thực tế, những hành động này của các phương tiện truyền thông làm cho nền chính trị của chúng ta trở nên sôi động.
Vì vậy, các phương tiện thông tin đại chúng đóng một vai trò quan trọng trong việc thiết lập chương trình nghị sự cho toàn bộ hệ thống chính trị và hoạch định chính sách bằng cách hình thành dư luận về các vấn đề khác nhau. Quá trình này được gọi là chức năng thiết lập ảnh hưởng tư tưởng, chính trị.
Các phương tiện thông tin đại chúng thực hiện điều này bằng cách nêu bật một số vấn đề cụ thể. Có những trường hợp các ông trùm kinh doanh và các nhà lãnh đạo chính trị lạm dụng chức năng này của truyền thông để đem lại lợi ích cho họ.
Lời kết
Hi vọng bài viết trên đã giúp bạn có một cái nhìn tổng quát về các chức năng của truyền thông. Hãy cùng đón chờ thêm nhiều nội dung chất lượng đến từ Masterskills, bạn nhé!
