Ma trận EFE
Khái niệm
EFE là viết tắt của cụm External Factor Evaluation Matrix trong tiếng Anh, nghĩa là ma trận đánh giá các yếu tố bên ngoài hoặc ma trận đánh giá các yếu tố ngoại vi.
Ma trận EFE là ma trận trợ giúp phân tích môi trường kinh doanh bên ngoài với các nhân tố thuộc các cấp độ của môi trường thế giới, môi trường vĩ mô và môi trường ngành. Qua đó giúp nhà quản trị doanh nghiệp đánh giá được mức độ phản ứng của doanh nghiệp với những cơ hội, nguy cơ và đưa ra những nhận định về các yếu tố tác động bên ngoài là thuận lợi hay khó khăn cho công ty.
Xây dựng ma trận
Theo Fred R. David, để xây dựng ma trận EFE chúng ta phải trải qua năm bước sau đây:
Bước 1: Lập danh mục các yếu tố có vai trò quyết định đối với sự thành công như đã nhận diện trong quá trình kiểm tra các yếu tố từ bên ngoài (tổng số từ 10 đến 20 yếu tố) bao gồm cả những cơ hội và mối đe dọa ảnh hưởng đến công ty và ngành kinh doanh.
Bước 2: Phân loại tầm quan trọng từ 0,0 (không quan trọng) đến 1,0 (rất quan trọng) cho mỗi yếu tố. Sự phân loại này cho thấy tầm quan trọng tương ứng của yếu tố đó đối với sự thành công trong ngành kinh doanh của công ty. Các cơ hội thường có mức độ phân loại cao hơn mối đe dọa. Tuy nhiên, mối đe dọa cũng có thể nhận được mức phân loại cao nếu nó đặc biệt nghiêm trọng hay mang tính đe dọa.
Mức phân loại thích hợp có thể xác định được bằng cách so sánh những nhà cạnh tranh thành công với những nhà cạnh tranh không thành công, hoặc bằng cách thảo luận về yếu tố này và đạt được sự nhất trí của nhóm. Tổng số các mức phân loại được ấn định cho các nhân tố này phải bằng 1,0.
Bước 3: Phân loại từ 1 đến 4 cho mỗi yếu tố quyết định sự thành công để cho thấy cách thức mà các chiến lược hiện tại của công ty phản ứng với yếu tố này, trong đó 4 là phản ứng tốt, 3 là phản ứng trên trung bình, 2 là phản ứng trung bình, 1 là phản ứng ít. Các mức này dựa trên hiệu quả của chiến lược công ty.
Bước 4: Nhân tầm quan trọng của mỗi biến số với loại của nó để xác định số điểm quan trọng.
Bước 5: Cộng số điểm về tầm quan trọng cho mỗi biến số để xác định tổng số điểm quan trọng cho tổ chức.
Bất kể số các cơ hội chủ yếu và mối đe dọa được bao nhiêu trong ma trận EFE, tổng số điểm quan trọng cao nhất mà một tổ chức có thể có là 4,0 và thấp nhất là 1,0.
Căn cứ vào tổng điểm này để đánh giá mức độ phản ứng của DN đối với môi trường như sau:
– Tổng số điểm quan trọng là 4 cho thấy rằng tổ chức đang phản ứng rất tốt với các cơ hội và mối đe dọa hiện tại trong môi trường của họ.
– Tổng số điểm quan trọng là 1 cho thấy những chiến lược mà tổ chức đề ra không tận dụng được các cơ hội hoặc né tránh được các mối đe dọa từ bên ngoài.
– Tổng số điểm quan trọng là 2,5 cho thấy rằng tổ chức đang phản ứng ở mức trung bình với các cơ hội và mối đe dọa hiện tại trong môi trường của họ.
Ví dụ về ma trận EFE
Để thấy rõ hơn về ma trận EFE, chúng ta có thể xem một ví dụ về ma trận EFE của một công ty dưới đây:
Các yếu tố bên ngoài chủ yếu | Tầm quan trọng | Trọng số | Tính điểm |
Cải cách thuế | 0,1 | 3 | 0,3 |
Tăng chi phí cho bảo hiểm | 0,09 | 2 | 0,18 |
Công nghệ thay đổi | 0,04 | 2 | 0,08 |
Tăng lãi xuất | 0,1 | 2 | 0,2 |
Sự dịch chuyển dân số từ vùng này sang vùng khác | 0,14 | 4 | 0,56 |
Thay đổi hành vi , lối sống | 0,09 | 3 | 0,27 |
Những phụ nữ có việc làm | 0,07 | 3 | 0,21 |
Khách hàng là nam giới | |||
Nhân khẩu thay đổi trong cơ cấu gia đình | 0,1 | 4 | 0,4 |
Thị trường ở chu kì suy thoái | 0,12 | 3 | 0,36 |
Các nhóm dân tộc | 0,15 | 1 | 0,15 |
Cạnh tranh khốc liệt hơn | |||
Tổng cộng điểm | 2,71 |
Tổng số điểm quan trọng của công ty là: 2,71 cho thấy các chiến lược mà công ty đang triển khai phản ứng với các yếu tố bên ngoài chỉ ở mức trung bình.
Cho dù là một ma trận thể hiện được mức độ và tính chất tác động của môi trường kinh doanh, nhưng cũng nên nhớ rằng đã là phương pháp cho điểm ít nhiều sẽ có nguy cơ của yếu tố chủ quan. Để hạn chế bớt nguy cơ chủ quan này, doanh nghiệp cần kết hợp sử dụng phương pháp chuyên gia trong phân tích và cho điểm khi vận dụng ma trận này.
(Tài liệu tham khảo: Fred R. David (2003), Khái luận về quản trị chiến lược, NXB thống kê; Giáo trình Quản trị kinh doanh, NXB Đại học Kinh tế quốc dân)
