Chu kì bán hàng (Sales cycle) là gì? Các vấn đề khi kiểm toán

Chu kì bán hàng

Khái niệm

Chu kì bán hàng trong tiếng Anh được gọi là sales cycle.

Chu kì bán hàng là quá trình được bắt đầu từ yêu cầu mua của khách hàng (đơn đặt hàng, hợp đồng mua hàng….) và kết thúc bằng việc thu tiền từ khách hàng.

Bán hàng là quá trình chuyển quyền sở hữu của hàng hoá qua quá trình trao đổi hàng – tiền giữa khách thể kiểm toán với khách hàng của họ. 

Trong trường hợp này, hàng hoá và tiền tệ được xác định theo bản chất kinh tế của chúng:

– Hàng hoá/sản phẩm là những tài sản hay dịch vụ chứa đựng giá trị và có thể bán được.

– Tiền tệ là phương tiện thanh toán nhờ đó mọi quan hệ giao dịch thanh toán được giải quyết tức thời.

Các vấn đề khi kiểm toán

– Tuy nhiên, ranh giới của bán hàng (tiêu) và thu tiền (thụ) được thể chế hoá trong từng thời kì và cho từng đối tượng cũng có điểm cụ thể khác nhau.

Ví dụ, phạm vi của hàng hoá có hoặc không bao hàm đất đai, sức lao động…. là tuỳ thuộc vào quan hệ xã hội trong từng thời kì.

Hoặc khái niệm thu tiền cũng có thể chỉ được tính khi tiền đã trao tay hay chuyển vào tài khoản của người bán song cũng có thể tính cả những trường hợp khách hàng đã chấp nhận trả tiền v.v….

Do vậy, trong kiểm toán phải dựa vào các văn bản pháp lí để xem xét ranh giới của các đối tượng kiểm toán nói trên. Liên quan tới Chu trình bán hàng, kiểm toán viên trước hết phải dựa vào Chuẩn mực Kế toán và các văn bản hướng dẫn về ghi nhận doanh thu có liên quan

– Bán hàng là một quá trình có mục đích thống nhất song phương thức thực hiện mục đích này rất đa dạng. 

Chẳng hạn, theo phương thức trao đổi và thanh toán, doanh nghiệp có thể có bán hàng theo phương thức thu tiền trực tiếp về két hoặc thu qua ngân hàng, bán hàng theo phương thức giao hàng trực tiếp nhưng sẽ thu tiền sau (bán chịu).

Hay bán hàng theo phương thức chuyển hàng theo yêu cầu của khách hàng và chờ khách hàng chấp nhận sau khi kiểm tra chất lượng, số lượng hàng hoá và sau đó thanh toán tiền,… 

Theo cách thức cụ thể trong quá trình trao đổi, hàng hoá sản xuất ra, dịch vụ hoàn thành có thể bán trực tiếp cho người tiêu dùng theo phương thức bán lẻ hoặc gián tiếp qua phương thức bán buôn, bán hàng qua đại lí… 

Với mỗi phương thức này, trình tự của quá trình bán hàng diễn ra khác nhau, các thủ tục giao, nhận, thanh toán cũng khác nhau, tổ chức công tác kế toán, kiểm soát cũng khác nhau. Do đó, nội dung và cách thức kiểm toán cụ thể cũng khác nhau.

(Tài liệu tham khảo: Kiểm toán chu trình bán hàng và thu tiền, Tổ hợp Công nghệ Giáo dục Topica)